Tại lối vào Cupola, một cơ sở công cộng nằm trước ga JR Kawaguchi, những tấm áp phích đầy màu sắc thông báo về nhiều lớp học tiếng Nhật dành cho người nước ngoài. Các lớp học do Trường Buổi tối Tự nguyện Kawaguchi tổ chức. Đơn vị này đã thành lập cách đây 40 năm trước, tập trung dạy tiếng Nhật tình nguyện cho người nước ngoài.
Một tấm áp phích ở lối vào ghi: “Chúng tôi chờ đợi bạn đến. Việc học ở đây hoàn toàn miễn phí. Bất cứ ai, không phân biệt tuổi tác hay quốc tịch, đều có thể tham gia. Xin mời đến. Bất cứ ai muốn dạy cũng được chào đón; không cần bằng cấp gì cả”.
Một nam sinh trung học người Trung Quốc đã học tiếng Nhật ở đây và thi đỗ vào một trong những trường trung học hàng đầu tại tỉnh Saitama. Hiện cậu đang dạy kèm cho một học sinh đồng hương nhỏ tuổi hơn, đồng thời vẫn tiếp tục tự học tiếng Nhật. Môi trường ở trung tâm này đã giúp cậu học tiến bộ nhanh, thoải mái đặt câu hỏi và được các tình nguyện viên giải đáp kỹ lưỡng.
Ông Nogawa Yoshiaki, một cựu công chức, hiện đang điều hành Trường Buổi tối Tự nguyện Kawaguchi. “Ban đầu chúng tôi chỉ có 6 học sinh, tất cả đều là người Nhật. Có thời điểm, chúng tôi tiếp nhận nhiều học sinh không theo học trường chính quy. Giờ đây, nhiều học sinh là người nước ngoài”.
Khó khăn của cả người dạy và người học tiếng Nhật
Mặc dù chương trình giảng dạy chủ yếu hướng đến người Nhật đã qua tuổi đi học bắt buộc, trường cũng nhận học sinh không phải người Nhật. Tuy nhiên, hiện số tình nguyện viên ít hơn so với người đăng ký học, nên đơn vị chỉ nhận học sinh từ 13 tuổi trở lên. Những người muốn tham gia có thể đăng ký vào danh sách chờ.
Ngoài ra, còn có nhiều chương trình dành cho trẻ em từ 6-15 tuổi. Trong đó có Lớp học tiếng Nhật Kawaguchi dành cho trẻ em. Nhiều học sinh theo học là người Trung Quốc và người Việt Nam. Ngày càng nhiều trẻ từ 6-8 tuổi tham gia. Ông Shibuya Jiro, đại diện đơn vị cho biết “Mặc dù trẻ em nước ngoài được học tiếng Nhật ở trường, nhưng nhiều em không đủ vốn từ vựng cần thiết để tiếp thu các môn như toán học hoặc khoa học xã hội”.
Theo một khảo sát của Sở Giáo dục Kawaguchi được thực hiện đến tháng 5/2025, hiện có khoảng 3.000 trẻ em không phải người Nhật đang theo học tại các trường tiểu học và THCS công lập của thành phố. Trong số này, 1.600 em, cần được học thêm tiếng Nhật. Các em này chủ yếu là người Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và một số nước khác. Thành phố có hơn 90 giáo viên dạy các lớp học bổ trợ tiếng Nhật, nhưng lượng tiếng Nhật cơ bản học ở trường vẫn chưa đủ để giúp các em theo dõi bài học một cách hiệu quả.
Ông Sato Akinori, đại diện Sở Giáo dục thành phố Kawaguchi cho biết “Mặc dù các em có thể giao tiếp bằng tiếng Nhật, nhưng các em sẽ không thể hiểu bài tốt nếu các em không quen thuộc với các thuật ngữ như ‘thẳng đứng’ hay ‘nằm ngang’ được sử dụng trong toán học”.
Khi tham gia chương trình của Trường Buổi tối Tự nguyện Kawaguchi, các em sẽ được hỗ trợ nền tảng tiếng Nhật bổ sung thiết yếu cho chương trình học ở trường.
Tìm hướng đi bền vững cho các tổ chức dạy tiếng Nhật cho trẻ nước ngoài
Theo GS Tsuboya Mioko, ĐH Yokohama, một chuyên gia về hỗ trợ trẻ em nước ngoài, các chương trình tình nguyện hỗ trợ tiếng Nhật cho người lớn bắt đầu trên khắp cả nước vào những năm 1970, khi Nhật Bản tiếp nhận người tị nạn từ nhiều quốc gia. Sau đó là những đợt tiếp nhận những người Nhật trẻ bị bỏ lại tại các nước sau Thế chiến II, hoặc những người Nhật lớn lên ở Trung Quốc và người Nam Mỹ gốc Nhật. Các chương trình hỗ trợ tiếp tục được mở rộng sau trận động đất Hanshin-Awaji năm 1995. Sau này các chương trình mới nhắm vào trẻ em nước ngoài.
Tuy vậy, GS Tsuboya cho rằng, hiện nay, các chương trình dạy tiếng Nhật này đang phải đối mặt với nhiều thách thức như đội ngũ tình nguyện viên ngày càng già đi, thiếu lớp kế nhiệm, hoặc tình hình tài chính không ổn định, khó duy trì lớp tình nguyện. Tình hình tương tự đang xảy ra tại Kawaguchi, Saitama.
GS Tsuboya đề xuất, để đảm bảo các lớp học tiếng Nhật này có thể duy trì, chính quyền nên hỗ trợ các tình nguyện viên bằng cách cung cấp kinh phí và địa điểm. Đồng thời cần hỗ trợ nhóm tình nguyện thành lập các tổ chức phi lợi nhuận để củng cố uy tín của họ. Ngoài ra, cần có những biện pháp để thu hút những cá nhân, sinh viên và các bên liên quan tham gia bồi dưỡng thế hệ tình nguyện viên kế tiếp đảm nhận giảng dạy tiếng Nhật cho người nước ngoài.
